1
Allah’ın cc sonsuz ilminin ve kudretinin delillerinden biri de sestir. Gaflet ve ülfet sebebiyle lâzıkı ile düşünme ihtiyacı duyulmayan bu konuyu birçok ciheti ile tahlil etmeye çalışacağız.
Her cisme vurulduğunda farklı seslerin çıkması, düşünülmesi gereken önemli bir konu olmasına rağmen, bu konu insanların ekseriyetinin dikkat bile etmediği bir mesele olarak kalmaktadır.
İnsanların çoğunluğu ses gibi, varlıkların akıllara durgunluk verecek şekilde yaratılmış birçok özelliklerini ve sağladıkları faydalı hizmetleri bilmeden ve öğrenmeden dünya hayatını tamamlamaktadır.
Yaratılmış her varlık; şekli, görünüşü, mahiyeti, özellikleri, hareketleri, ifa ettiği hizmetleri ile diğerlerinden farklılıklar gösterirken Yaratıcı’nın tek olduğunu da insanlara ders vermektedir.
Her varlık, hayat nizamının şekillenmesinde, devamında, muhafazasında ve işleyişinde önemli vazifeler ifa etmektedir. Eksiklikleri halinde mahrumiyetler başlar ve sıkıntılar meydana gelir. İlâhî denge, akılların idrak edemeyeceği çok hassas ölçülerle sağlanmaktadır.
- Varlıkların çeşit olarak bilinemeyecek kadar çok oluşu,
- Her bir varlığın kendi grubunda gösterdikleri farklılıklar,
- Bir grupta yer alan bir çeşidin benzerlerinden farklı oluşu,
bütün hayat âlemlerinin sonsuz bir ilim ve nihayetsiz bir kudretin tasarrufu altında olduğunu ispata kâfi gelebilir.
2
Her bir cisim ve her bir madde farklı frekansta sesler çıkardığı gibi, insan ve hayvan sesleri de büyük farklılıklar gösterir.
Her bir nev’in sesi bir diğerinden farklılıklar gösterirken, bir nev’in fertlerinin her birinin sesi de diğerinden farklıdır. Kuşların her çeşidi farklı sesler çıkarırlar. Dört ayaklı hayvanların sesleri de bir diğerinden farklılıklar gösterir. Bu farklılıklar sayesinde görülemeyecek kadar uzak mesafede bulunan bir hayvanın mevcudiyeti bilinir, ihtiyaçlara göre tedbirler alınır ve gerekli olanlar yapılır.
Bu ciheti ile ses, göz gibi hayat için önemli hizmetler ifa etmiş olur. İnsanlar ve hayvanların her bir nev’i, bu farklı sesler sayesinde birbirlerini tanımış olurlar. Gözün ifa ettiği tanıma ve öğrenme hizmetinin benzerini ses de yapmış olur.
3
Ses, haberleşme ve öğrenme konularında da önemli hizmetler ifa eder.
Cansız varlıklar bile su ve rüzgâr gibi, mevcudiyetlerini ve hareket şekillerini farklı özel sesler çıkararak insanlara ve hayvanlara bildirirler. Çıkardıkları bu farklı seslerle canlıları bir nevi ikaz etmiş olurlar. Dikkatli olmalarını ve gerekli tedbirleri almalarını sağlarlar.
Akan sular, denizlerdeki dalgalar, esen rüzgârlar, hareket halindeki bulutlar, geliş şekillerini, şiddetlerini, sür’atlerini, kuvvetlerini çıkardıkları farklı seslerle insanlara ve hayvanlara bildirmiş olurlar.
Hayvanlar da yaklaşmakta olan bir tehlikenin mevcudiyetini özel sesler çıkararak birbirlerine duyururlar. İkazlarını ve taleplerini farklı sesler çıkararak yakınlarına bildirmiş olurlar.
4
Ses, duyguların ve niyetlerin anlaşılmasını da sağlar. İnsanlar ve hayvanlar karşısındakilerin niyetlerini ve duygularını çıkardıkları seslerden anlayabilirler, sezebilirler.
Şefkat ve muhabbet, öfke ve kötü niyet, hareketler görülmeden anlaşılamaz. Ancak seslerden sezilebilir, anlaşılabilir.
Hisler, duygular ve niyetler, sesin içinde mana olarak karşıdakine ulaşmış olur.
Hayatın muhafazası için çok önemli olan muhabbet ve korku duygusu, sesin etkisi ile harekete geçer, gerekli olanın yapılmasını sağlar.
5
Ses; kuvvet, hiddet, şiddet ve tehlikenin büyüklüğü konularında ikaz vazifesini ifa ettiği gibi, zayıflığın, âcizliğin, zerafetin, ihtiyaçların derecesinin anlaşılmasını da sağlar.
Depremlerde, volkanların lav püskürtmelerinde, fillerin haykırmalarında çıkan sesler dehşet ve korku salarken; bülbüllerin, serçelerin, kumruların, kuzuların, hastaların, muhtaçların, âcizlerin, masumların sesleri ise sevgi, şefkat ve merhamet duygularını harekete geçirir.
Ses; akıl ve vicdanı harekete geçirmede önemli bir vazife ifa etmiş olur.
