Çocukluk ve gençlik devresinde; inanç ve ahlak sahibi, okulda ve mesleğinde başarılı olmuş kişilerden yakın arkadaşlar edinmek mutlaka gereklidir. Bu, vazgeçilmez bir ihtiyaç olarak görülmeli ve kabul edilmelidir. Başarıda ve tekamülde buna çok ihtiyaç vardır; bunun boşluğu başka tedbirlerle doldurulamaz. Bunun sağlayacağı faydalar çok büyüktür. En kolay, en güvenli ve devamlılığı olan müsbet gelişmeler ancak bu şekilde sağlanabilir. Bundan mahrum olanlar, çok büyük bir nimetten mahrum olduklarını düşünmeli, çareler aramalı ve tedbirler almalıdırlar.
Meslek hayatı ve olgunluk devresinde ise riayet edilmesi gereken temel esaslar vardır:
- Yemeğe çok az zaman ayırmak gerekir.
- Zevk için gezme ve eğlenme düşünülmemelidir.
- Gereksiz konuşmalar terk edilmelidir.
- Hayatın gereği olan ihtiyaçlar asgariye indirilmelidir; dinlenme bile ihtiyaçtan fazla olmamalıdır.
- Öğrenmeye, düşünmeye ve çalışmaya fazla zaman ayrılmalıdır.
- Aile hayatına, meslek hayatına, dini hayata ve çocuk yetiştirmeye yardımcı olabilecek bir hanımla evlenme tercih edilmelidir; böyle bir ramzet yok ise acele edilmemeli, evlilik geciktirilmelidir.
Bununla beraber, makamın, çevrenin ve bunlara bağlı başarıların devamlı olamayacağı da unutulmamalıdır. Bunların sona ermesi halinde karşılaşılacak muhtemel akıbetler dikkate alınmalı ve ona göre hareket edilmelidir. Makam, selahiyet ve muvaffakiyet devrelerini yaşarken her türlü aşırılıktan kaçınılmalı, gösterişten uzak durulmalı, israf terk edilmeli, hak ve hukuka riayet edilmeli; haksızlıktan ve haksız kazançlardan sakınılmalıdır. Bu devreleri layıkıyla değerlendiremeyenler, yaşlılık döneminde huzursuzluk ve sıkıntılarla karşılaşacaklardır.
Yaşlılık ve ihtiyarlık devreleri ise âhirete hazırlık dönemi olarak görülmelidir. Bu devrelerde:
- Geçmiş günlerin günahlarından temizlenmek,
- Kusur ve yanlışlardan pişmanlık duyup tövbe ve istiğfar etmek,
- Helalleşmek,
- İmkânlar dâhilinde hayırlı hizmetler yapmak gerekmektedir.
Şunu da önemle vurgulamak gerekir ki yaşlılık ve ihtiyarlık, geçmiş devrelerdeki yanlış fiillerin cezasını çekme, mahrumiyet, ıstırap ve çilelerle geçmemesi için, her fırsatta düşünülmeli ve gerekli tedbirler alınmalıdır.
